Çıktık 7 katlı bir binanın en üst katına. Çıkardık cebimizden cep telefonumuzu, bıraktık aşağıya. Cep telefonu düştü, parçalandı.

Soru 1: Neden düştü?

Az çok meraklı olan kişiler bu soruya “yer çekimi” cevabını verecektir. Bu cevabı verenlere hemen şu soruyu yöneltmek, diğer cevapları “ihmal” etmek istiyorum:

Soru 2: Peki neden yeri delip geçmedi ve dünyanın merkezine kadar gitmedi? Yoksa ayı dünyanın, dünyayı güneşin yörüngesinde tutmayı başarabilen yer çekimi kuvveti, ufacık bir telefonu yerkabuğuna kadar çekebilecek ve fakat daha fazla ilerletemeyecek kadar güçsüz mü?

Biraz daha meraklı kişiler bu noktada Newton kanunlarının yer çekimini açıklamaya ancak geçen yüzyılın başına kadar yettiğini söyleyecek, evrendeki diğer kuvvetlere, atom altına ve genel görecelik kuramına değineceklerdir. Diğer tüm cevapları yine “ihmal” ediyorum.

Soru 3: Peki nedir bu yer çekiminden güçlü olup da onun tam aksi yönünde bir kuvvet olarak telefonun yerçekimi kuvvetini yenmesini ve yer kabuğunda durmasını sağlayan?

Evet doğru cevap: manyetik kuvvet!

Soru 4: Peki manyetik özelliği olan yer kabuğu mu telefon mu? Nasıl oluyor da telefon ve yer kabuğu manyetik bir ilişkiye giriyor? Mıknatıs nerede?

İşte burada imdadımıza Maxwell yetişiyor. Aslında yukarıdaki cevabın tam olarak doğru hali “manyetizma” değil, “elektromanyetizma”. Maxwell elektrik ve manyetizmanın ilişkisini çok güzel bir şekilde matematiksel olarak ifade etmişti. Telefon veya yer kabuğu manyetik bir özellik barındırmasalar bile, her maddede olduğu gibi atomlardan oluşuyorlar. Atomların çevresinde negatif elektrik yüklü elektronlar bulunuyor. Yer ile birleşme anındada telefonun yapısını oluşturan maddenin elektronları ile, yere çarptığı noktadaki maddenin elektronları, birbirlerini yerçekiminden milyarlarca kat daha büyük bir kuvvetle itiyorlar ve cep telefonu daha ileri gidemiyor.

Son soru: Neden düşmüştü cep telefonu ?

Diyalog:

A: Bu gün hava çok güzel, caddede yürüyüşe gidelim.
B: Hergün işe giderken ve işteyken yürüyorum, bugün Pazar ve herhangi bir yere yürümek istemiyorum.
A: Hep senin dediğin oluyor ama!
B: ???

Soru:

Bu diyalog sonrası olacakları, olma nedenlerini açıklar mısınız?

Saptama:

1. A; bir kadın ve B bir erkektir.
2. B kendi dediğinin olduğunu değil, hiç kimsenin dediğinin olmadığını düşünmektedir. Çünkü A’nın caddede gezme fikri yerine, bir fikir öne sürmemiş, örneğin hayır sahilde yürüyelim dememiştir.
3. A kızgındır, çünkü kendi dediğinin olmadığını düşünmektedir.

Bu durum en basit şekilde EYLEMSİZLİK PRENSİBİ ile açıklanabilir ve Newton’ın 1. hareket kanunu ile ilgilidir. Newton;

“Boşlukta (sürtünmesiz ortamda) bir cisme ilk ivmesinin verilmesiyle birlikte, cisim o andan itibaren sonsuza kadar, aynı hızla gitmeye devam eder ya da duran bir cisme etkiyen kuvvetlerin bileşkesi sıfır ise, o cisim sonsuza kadar durmaya devam eder.”