Şey, şeyler, eşya ve eşyalar ?

Mart 17 2 Yorum Kategori: Blog

Yaygın bir yanlış kullanımı, ilginç bir şekilde öğrendim. Sayın Emre Kongar, bu yazısında Sn. Orhan Pamuk’un Nobel konuşmasını değerlendirmiş. Yazıyı okumuştum, fakat annemin bir noktaya parmak basmasıyla biraz daha yakından baktım. Sn. Kongar yazısının bir bölümünde,

…babamın eşyalarını karıştırdığımı…
Eşya“, şey‘in çoğuludur. Eşyalar denilmez. Osmanlı kültürü üzerine kitap yazan Pamuk‘un halkın genellikle yaptığı bu hatadan kaçınması beklenirdi.

demiş. Annemin ricasıyla düşüncelerini Sayın Kongar’a bir e-mail ile ilettim. Sayın Kongar cevabında “şey” kelimesinin anlamını tekrar teyid etti. Bunca zaman “her şey” için veya “herhangi bir şey” için kullandığım “şey” kelimesinin anlamını öğrenmiş oldum. Bu ilk defa karşıma çıkan bilgiydi. Ötesinde annem de eğitim ve eğitmenlik hayatında ilk defa böyle bir bilgiyle karşılaşmıştı. Tekrar ediyorum;

Şey, eşya kelimesinin tekil halidir.” Yani; “türlü amaçlarla kullanılan, insan yapısı, taşınabilir cansız nesnelerin bütününe verilen isimdir.

Tüm bunların ardından halen bazı tereddütler yaşıyorum. Örneğin; her şey, bir şey, çok şey, bir şeyler” yazarken, “şu eşyalarımı (eşyayı olmalı) toplamalıyım” derken. TDK’dan detaylı bilgi alamadım ama araştırıyorum.

Teşekkürler Sn. Kongar …

2 Yorum Yapılmış

Kendi yorumunuzu ekleyebilirsiniz
  1. dilimizde buna benzer başka yanlış kullanımlar da mevcut. örneğin; “evlat” sözcüğü “velet” sözcüğünün çoğuludur, yani “evlatlarım” demek de yanlıştır. “evrak” sözcüğü de “varak” sözcüğünün çoğuludur, “evraklar” kullanımı doğru değildir. bu, sözcüğün alındığı dilin özelliklerinin iyi bilinmemesinden kaynaklanan bir durum. başka dilden gelen sözcüğü türkçenin kurallarıyla birleştirip kullanıyoruz. farklı bir örnek de çaydanlık sözcüğü. -dan farsçada -lık ekiyle aynı anlama gelen bir ektir. yani sözcük çaylıklık olmuş oluyor.

    bergüzar 28 Mart 2007 at 19:07 Permalink
  2. Açıklayıcı bilgiler için çok teşekkür ederim. bazı durumlarda kendimi kötü hissediyor, hatta kendi dilimi, Türkçe’yi bilmediğimi düşünüyorum. söylemek istediğim akademik bir bilgi değil, sadece bilmek, yanlış kullanmamak en azından… Sanırım bu durumu, dönüp dolaşıp eğitim sistemimize mal edeceğim.

    İlker Utlu 28 Mart 2007 at 20:41 Permalink

Kendi yorumunuzu ekleyebilirsiniz

Commenter Gravatar